Hiện tượng sụp đổ dây chuyền tại các nước độc tài (phần 1)

Lý Thái Hùng

Dường như cơn lốc dân chủ đã xảy ra theo chu kỳ 10 năm một lần?

Năm 1989, cuộc cách mạng dân chủ tại các quốc gia độc tài Cộng sản Đông Âu bùng nổ. Khởi đầu là sự thắng thế của Công Đoàn Đoàn Kết Ba Lan trong cuộc Tổng Tuyển Cử tự do đầu tiên vào tháng 6 năm 1989, dẫn đến sự mất quyền kiểm soát đất nước và sụp đổ của chế độ độc tài Cộng sản Ba Lan vào tháng 10 năm 1989. Sự thắng thế của Công Đoàn Đoàn Kết Ba Lan đã như cơn địa chấn làm rung chuyển tận gốc rễ các chế độ Cộng sản tại Đông Âu. Chỉ trong 6 tháng, từ tháng 6 đến tháng 12 năm 1989, các cuộc xuống đường rầm rộ của hàng triệu người dân – theo gương của Ba Lan – đã lần lượt đốn ngã các chế độ Cộng sản tại Hung Gia Lợi, Tiệp Khắc, Đông Đức, Albania, Lỗ Ma Ni, Nam Tư.

Hệ quả của cơn địa chấn dân chủ tại Đông Âu đã làm tan rã thành trì Quốc tế Cộng sản ở Liên Bang Xô Viết vào năm 1991. Hiện chỉ còn 4 quốc gia Cộng sản cuối cùng là Trung Quốc, Cộng sản Việt Nam, Cu Ba và Bắc Hàn đang cố thay đổi để kéo dài thời gian sống còn trong cơn lốc dân chủ toàn cầu.

Năm 1998, cuộc cách mạng dân chủ lại bùng phát một lần nữa bắt đầu từ Nam Dương khi sinh viên vùng lên đòi ông Suharto từ chức sau 32 năm xây dựng chế độ gia đình trị tại đây. Cuối năm 1999, sinh viên trong phong trào Otpor (Kháng Cự) đã cùng với các lực lượng đối kháng thuộc Cộng Hòa Serb (Nam Tư Cũ) đã đứng lên chống lại cuộc bầu cử gian lận và đòi ông Milosevic từ chức Tổng thống. Cuộc đấu tranh kéo dài non 1 năm và đã hạ bệ nhà độc tài Milosevic vào tháng 10 năm 2000. Khí thế này sau đó đã lan sang các quốc gia vùng Trung Á, dưới hình thức của những cuộc cách mạng Màu lần lượt đẩy sập các chế độ độc tài tại Cộng Hòa Georgia vào tháng 11 năm 2003; Cộng Hòa Ukraine vào tháng 1 năm 2005; Cộng Hòa Kyrgystan vào tháng 3 năm 2005 và tại Lebanon vào tháng 4 năm 2005.

Hệ quả của cuộc cách mạng Màu đầu thế kỷ 21 đã một lần nữa tác động mạnh mẽ lên phong trào phản kháng chính trị tại Miến Điện, với những cuộc biểu tình rầm rộ của hàng trăm ngàn nhà sư tại nhiều thành phố vào giữa năm 2007 và tại Iran, với những cuộc biểu tình chống bầu cử tổng thống gian lận vào giữa năm 2009. Tuy hai cuộc nổi dậy tại Miến Điện và Iran chưa đẩy lùi chế độ độc tài nhưng đã có nhiều mầm mống để bộc phát trở lại trong thời gian tới.

Và bây giờ, làn sóng dân chủ một lần nữa bộc phát tại vùng Bắc Phi và Cận Đông. Từ cuối năm 2010, làn sóng bất mãn của quần chúng đã bùng nổ ở Cộng Hòa Algeria, Yemen, Tunisia, Jordan, Libya, Ai Cập và Iran. Tuy sự bất mãn đã ngấm ngầm trong thế giới Á Rập, nhưng không ai ngờ khởi đầu của làn sóng dân chủ lại xảy ra ở Cộng hòa Tunisia, xứ du lịch thơ mộng nằm trên bờ Địa Trung Hải, khi sinh viên Mohammed Bouazizi tự thiêu để chống lại đời sống bất công vào ngày 17 tháng 12 năm 2010. Cái chết bi thảm của sinh viên Bouazizi đã tác động mạnh mẽ lên hàng triệu người dân, đặc biệt là giới trẻ Tunisia qua mạng Internet và đã nhanh chóng kích lên làn sóng xuống đường đòi hạ bệ nhà độc tài Ben Ali. Trước sức ép của quần chúng và công luận, Tổng thống Ben Ali đã cùng với gia đình bỏ xứ xin tỵ nạn chính trị tại Cộng hòa Á Rập Saudi vào sáng ngày 16 tháng 1 năm 2011, sau 23 năm nắm quyền.

Biến cố Tunisia đã tác động mạnh mẽ lên thế giới Á Rập, nhưng không ở đâu mà ảnh hưởng của biến cố này lại được khai thác tích cực và hiệu quả bằng tại Ai Cập khi nhóm sinh viên tại đây đã qua Facebook, Twitter, kích động dư luận tham gia cuộc biểu tình có tính trước vào ngày 25 tháng 1 năm 2011, để tưởng niệm sinh viên Khaled Saiid bị công an đánh chết vào mùa hè 2010. Buổi lễ tưởng niệm sinh viên quá cố đã biến thành làn sóng đòi hạ bệ nhà độc tài Mubarak với hàng trăm ngàn người tham gia sau đó, và đã đẩy sập chế độ độc tài Mubarak vào ngày 11 tháng 2 năm 2011 sau 30 năm cầm quyền. Biến cố chính trị ở Tunisia xảy ra đúng 4 tuần, nhưng ở Ai Cập chỉ xảy ra 18 ngày, với ba hình ảnh tiêu biểu: 1/ Sự tụ tập đông đảo của người dân tại các quảng trường với tay không, ôn hòa và bất bạo động; 2/ Quân đội tuy đưa chiến xa vào thành phố nhưng đã án binh bất động, không đàn áp hay giải tỏa các cuộc biểu tình; 3/ Sự lúng túng đối phó của chính quyền độc tài trước những phản đối và áp lực mạnh mẽ từ người dân và công luận thế giới.

Kính thưa quý thính giả, vừa rồi quý vị đã nghe những nhận định của tác giả Lý Thái Hùng về các cơn lốc dân chủ dường như cứ khoảng 10 lại diễn ra một lần, và đã giật sập các chế độ độc tài cộng sản cũng như không cộng sản ở nhiều khu vực trên thế giới. Những yếu tố tạo thành các cơn lốc dân chủ và quy luật chung của các cuộc cách mạng vừa kể như thế nào ? Mời quý vị đón nghe phần hai bài viết của tác giả Lý Thái Hùng, sẽ được gửi đến quý vị trong mục bình luận kỳ tới.

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: