Con mèo mà trèo cây cau…

Đỗ Đức

Ta đang ở thời kỳ lắm mèo nhiều chuột. Vì xét cho cùng quan hệ này chính là gợi ý tuyệt vời cho tệ tham nhũng, mua và bán hai bên cùng có lợi. Quan hệ với kẻ yếu thì anh ta là mèo, nhưng với bề trên thì anh ta lại trở về thân phận chuột. Nên mèo chuột cứ hoán đổi lung tung làm bấn loạn xã hội…

Sắp tới là năm con mèo, lại nhớ đến bốn câu ca dao:

“Con mèo mà trèo cây cau

Hỏi thăm chú chuột đi đâu vắng nhà

Chú chuột đi chợ Đồng xa

Mua mắm mua muôi giỗ cha con mèo”.

Câu ca dao vẽ lại một cuộc thăm hỏi giữa hai anh hàng xóm. Mèo leo cau đến chơi nhà chuột, không gặp nhưng biết được chuột đang đi chợ mua đồ ăn để giỗ bố mình. Có cái gì kì lạ ở đây, một kẻ thù truyền đời mãn kiếp lại đi lo giỗ bố kẻ luôn hại giống nòi nhà mình. Câu chuyện ngắn ngủi nghe phải bật cười vì sự phi lí và sau đó ngẫm nghĩ thì thấy đau đớn nhức nhối tâm can.

Mèo chuột về bản chất là đối kháng. Thân phận chuột nhỏ bé luôn là miếng mồi ngon cho mèo. Với chuột, mèo là kẻ tử thù chứ thân thiết gì. Vậy mà lại tận tâm với ông tổ nhà Mèo như con cháu trong nhà. Ca dao chỉ có bốn câu thôi, nhưng ai cũng hiểu để giữ được mạng sống thì chuột chỉ còn cách làm cái việc chẳng đặng đừng với kẻ mạnh hơn mình. Đau đớn là thế.

Thực ra thì ai cũng hiểu chẳng có chuyện mèo chuột ở đây mà chỉ là chuyện con người. Câu ca dao này mách nước khéo cho kẻ yếu ứng xử với kẻ mạnh. Thuần phục như là thứ vũ khí cuối cùng là để được yên thân. Liệu đây có phải là tổng kết lịch sử của dân gian như chuyện phong kiến Việt Nam từng làm với Phong kiến phương Bắc, chém đầu Liễu thăng rồi sau đó lại đúc tượng vàng Liễu Thăng cống cho nhà Minh bớt giận để cốt giữ hòa hiếu. Hoặc đây là lối gợi ý của anh láng giềng xảo trá nhằm ru ngủ tinh thần đấu tranh bằng cách hướng người ta tới một cách ứng xử mềm.

Tôi đã từng ru con bằng những câu ca dao và suýt nhiễm độc về sự mua bán hòa bình kiểu này.

Tuy vậy trong thiên nhiên, con ong nhỏ bé, con rắn con rết đều có nọc độc để giữ thân và đối phó với kẻ thù. Dưới biển có những con cá bé nhỏ hiền lành mà vẫn khiến kẻ mạnh phải tránh xa vì sợ dính đòn chất độc của nó sẽ vong thân. Gai độc của con cóc, chất nhầy độc bao trứng cóc đã khiến kẻ muốn hại nó phải xa lánh. Thích ứng theo kiểu chuột chỉ là một kiểu phản ứng riêng của một loài mà không phải mẫu số chung của các loài hoang dã.

Đọc lại câu ca dao này, mổ xẻ để tìm ý tứ giật mình nhận ra ta đang ở thời kì lắm mèo nhiều chuột. Vì xét cho cùng quan hệ này chính là gợi ý tuyệt vời cho tệ tham nhũng, mua và bán hai bên cùng có lợi. Quan hệ với kẻ yếu thì anh ta là mèo, nhưng với bề trên thì anh ta lại trở về thân phận chuột. Nên mèo chuột cứ hoán đổi lung tung làm bấn loạn xã hội.

Mối quan hệ mèo chuột trong bốn câu ca dao này thật ý nhị và nói lên rất nhiều điều để chúng ta cùng ngẫm. Câu ca dao tựa như lời sấm truyền.

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: