Nhìn Lại 15 Năm Quan Hệ Cộng Sản Việt Nam và Hoa Kỳ (phần 3)

Lý Thái Hùng
- Liệu Hà Nội Tiến Gần Mỹ?

Đánh dấu 15 năm quan hệ, Hà Nội đã tổ chức liên tục 4 buổi lễ kỷ niệm trong tháng 7. Một ở Hà Nội và 3 ở Hoa Thịnh Đốn, Houston và Nữu Ước, nơi mà Cộng sản Việt Nam đặt trụ sở ngoại giao. Đây là sự kiện khá bất thường do cách ứng xử “thiếu cởi mở” của Cộng sản Việt Nam đối với Mỹ trong nhiều năm qua. Sự kiện này xảy ra trong lúc nhiều giới chức của Hoa Kỳ có những phát biểu đề cao vai trò của Cộng sản Việt Nam trong sự đối phó với các áp lực của Trung Quốc trên biển Đông. Tại Diễn Đàn “Đối Thoại Shangri La” Tân Gia Ba hôm mồng 5 tháng 6, Bộ trưởng quốc phòng Hoa Kỳ Robert Gates đã công khai tố cáo Trung Quốc đang “cản trở tự do thông thương” trên biển Đông cũng như áp lực những công ty khai thác dầu của Hoa Kỳ ngưng cộng tác với Cộng sản Việt Nam. Trong khi đó, Ngoại trưởng Hilary Clinton đã tuyên bố rằng chính quyền Obama coi trọng mối quan hệ chiến lược với Cộng sản Việt Nam trong thời gian tới. Những phát biểu này đã khiến cho dư luận cho rằng hợp tác giữa Hoa Kỳ và Cộng sản Viêt Nam đang có chiều hướng thay đổi tích cực. Liệu Hà Nội có đang tiến gần lại với Mỹ?

Tại diễn đàn an ninh khu vực Đông Nam Á hôm 23 tháng 7 vừa qua ở Hà Nội, bà Hilary Clinton lần đầu tiên đã lên tiếng khá mạnh về biển Đông, một vấn đề mà Hoa Kỳ thường ít khi công khai phát biểu tại những hội nghị khu vực vì không muốn đóng vai trò đối trọng với Bắc Kinh. Lần này, bà Clinton đã nói rằng vì quyền lợi của quốc gia, Hoa Kỳ mong muốn thấy các nước liên quan đến vụ tranh chấp chủ quyền ở Hoàng sa và Trường sa phải giải quyết với nhau bằng đường lối ôn hòa, tôn trọng các điều khoản ghi trong công ước về Biển và lãnh hải của Liên Hiệp Quốc. Bà cũng lập lại quan điểm của Hoa Kỳ là không ủng hộ bất kỳ tuyên bố chủ quyền các quần đảo này của bất cứ quốc gia nào; nhưng nhấn mạnh khu vực Á Châu Thái Bình Dương liên kết với nhau bằng đường biển, do đó hoà bình và an ninh trên biển cũng như an toàn hàng hải là điều quan trọng. Bà cam kết rằng: Với mục đích hợp tác nhắm vào lợi ích chung, Hoa Kỳ quyết tâm giúp các nước ASEAN tiếp tục vững mạnh và duy trì nền độc lập, và mỗi quốc gia trong khối sẽ hưởng được hòa bình, ổn định, thịnh vượng cùng nhân quyền theo tiêu chuẩn chung nhất.

Những phát biểu của bà Hilary Clinton cho thấy là Hoa Kỳ đang hướng quan tâm về biển Đông và coi sự bành trướng của Trung Quốc hiện nay là điều quan ngại phải đối phó. Những phát biểu của bà chắc chắn đang làm cho Trung Quốc khó chịu và có thể dẫn đến một số những lên tiếng chỉ trích qua lại giữa hai phía; nhưng đổng thời sẽ mở đường cho những hợp tác mới giữa Hoa Kỳ và ASEAN, trong đó có Cộng sản Việt Nam. Trong vài năm qua, vì nhiều lý do, Trung Quốc càng ngày càng bành trướng lực lượng xuống biển Đông với những cuộc tập trận mang tính thách đố Hoa Kỳ. Đầu năm 2010, Trung Quốc lên tiếng chính thức rằng biển Đông là vùng quyền lợi thiết thân của họ, ngang hàng với Đài Loan, Tây Tạng và Tân Cương.

Nếu Hoa Kỳ tiếp tục im lặng, chắc chắn Trung Quốc sẽ làm tới và những quốc gia trong vùng sẽ coi Mỹ là “cọp giấy”. Hoa Kỳ tuy không muốn ở vào thế đối trọng với Bắc Kinh vào lúc này; nhưng nếu để Trung Quốc làm tới không những Hoa Kỳ bị mất tư thế tại vùng Á Châu Thái Bình Dương mà còn khiến cho những đồng minh của Mỹ như Nhật Bản, Nam Hàn, Đài Loan và các nước ASEAN lo sợ và phải nghiêng về phía Trung Quốc. Do đó, việc bà Clinton có những tuyên bố mạnh mẽ về biển Đông và cam kết ủng hộ ASEAN giữ ổn định trong vùng, chính là để giúp cho nước Mỹ lấy lại “tư thế” tại vùng Á Châu Thái Bình Dương, đồng thời cho các nước ASEAN thấy rằng, muốn đối đầu với Bắc Kinh về biển Đông phải là một khối.

Tuy không nói bạch văn, nhưng rõ ràng là bà Hilary Clinton muốn nhắn với hàng ngũ lãnh đạo Cộng sản Việt Nam rằng, chủ quyền trên Biển Đông còn hay mất là ở sự cộng tác và liên kết trách nhiệm giữa các các quốc gia trong vùng ASEAN. Nếu Hà Nội tiếp tục bám lấy Trung Quốc thì sẽ bị những sức ép của Bắc Kinh như hiện nay. Ngược lại, nếu Hà Nội hợp tác và đi theo các nước trong khối ASEAN, qua sự hậu thuẫn của Hoa Kỳ, thì Hà Nội sẽ phải đặt vấn đề chủ quyền các đảo mạnh mẽ hơn và đẩy Trung Quốc vào bàn hội nghị đa phương để giải quyết các xung đột rốt ráo hơn là hiện nay. Những diễn biến nói trên, đang đẩy lãnh đạo Hà Nội ở vào thế khó xử. Đối đầu với Bắc Kinh thì chế độ không chỉ phải hứng chịu những xung đột quân sự trên biển, mà chính bộ phận lãnh đạo sẽ bị phân hóa vì bàn tay khuynh loát của Bắc Kinh. Xa lánh các đề nghị của Mỹ, im lặng và giữ thái độ yếu hém như hiện nay thì lãnh đạo Hà Nội cũng không thể yên thân trước làn sóng chống Bắc Kinh của người dân – qua phong trào kẻ khẩu hiệu HS.TS.VN và những tiếng nói phẫn nộ đang nổi lên ở trong nước.

Tóm lại, sau 15 năm quan hệ, Cộng sản Việt Nam khó có thể tiếp tục đường lối “lấy tiền của Hoa Kỳ” (xuất siêu) để “đắp vào lỗ hổng Trung Quốc” (nhập siêu), mà phải tìm một hướng phát triển khác nếu không thì có ngày sẽ phá sản. Cộng sản Việt Nam cũng không thể quay mặt trước những đề nghị hợp tác chiến lược với Hoa Kỳ, đặc biệt là vấn đề biển Đông vì nó có lợi cho Việt Nam và đáp ứng nhu cầu chung của ASEAN. Đặc biệt hơn nữa là với chính sách tích cực hội nhập vào khối ASEAN, như bà Hilary Clinton đã nhắc lại lời cam kết trong Hội nghị Diễn đàn khu vực tại Hà Nội vừa qua, cho thấy là Hoa Kỳ sẽ không thụ động như 15 năm qua; mà sê tích cực tham dự, phát biểu và đề xướng những sáng kiến bảo vệ biển Đông.

Khi Hoa Kỳ tích cực trở lại tại diễn đàn ASEAN, gián tiếp cho thấy là Hoa Kỳ không muốn một mình Bắc Kinh tiếp tục thao túng ở đây. Điều này sẽ ảnh hưởng lên nội bộ Trung ương đảng Cộng sản Việt Nam khi mà xu hướng “chống áp lực Trung Quốc” đang nhen nhúm trong nội bộ đảng gần đây./.

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: