Nhìn Lại 15 Năm Quan Hệ Cộng Sản Việt Nam và Hoa Kỳ (phần 2)

Lý Thái Hùng
- Hoa Kỳ Vẫn Không Bỏ Cuộc Tranh Thủ

Với mối quan hệ được Cộng sản Việt Nam đánh giá là “hữu nghị và ổn định” trong 15 năm qua, đáng lý ra Hà Nội sẽ phải ở vị trí cao hơn và ưu tiên trong chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ; nhưng trong thực tế Cộng sản Việt Nam lại ở vị trí thấp thua xa Nam Dương, Phi Luật Tân, Tân Gia Ba và Thái Lan trong các quan hệ với Mỹ. Qua lộ đồ bang giao Việt – Mỹ từ thời Tổng thống Bush Cha đưa ra vào năm 1991 cho đến nay, có thể nói là Hoa Kỳ mong muốn Hà Nội đổi mới kinh tế song song với cải cách chính trị nhằm thiết lập một thể chế dân chủ và tự do tại Việt Nam. Ngoài ra, Hoa Kỳ còn muốn tiến đến những hợp tác chiến lược với Hà Nội trên các mặt an ninh quốc phòng trong vùng Đông Dương. Từ ba năm qua, Hoa Kỳ luôn luôn thúc đẩy Hà Nội thảo luận nhằm tiến đến mối quan hệ gắn bó hơn – “đối tác chiến lược”, nhưng Cộng sản Việt Nam cố tình tránh né và chỉ chấp thuận trao đổi ở cấp thấp, ví dụ như cho một số tàu chiến Hoa Kỳ ghé vào cảng Sài Gòn, Vũng Tàu, Đà Nẵng…

Nhiều chuyên gia quốc tế cho rằng, chính hàng ngũ lãnh đạo Cộng sản Việt Nam dựa quá nhiều vào Trung Quốc nên từ đó họ phải đặt khoảng cách với Hoa Kỳ. Đa số lãnh đạo Hà Nội chỉ muốn khai thác “thương mại’ và “đầu tư” từ Hoa Kỳ, nhưng không muốn phát triển mối quan hệ thành đối tác chiến lược, vì cho đến nay Hà Nội không tin Hoa Kỳ và vẫn coi Hoa Kỳ là thế lực nguy hiểm cho sự cầm quyền của họ. Tuy nhiên trong vài năm qua, suy nghĩ trong giới lãnh đạo Hà Nội về mối quan hệ với Hoa Kỳ đã có những dấu hiệu cởi mở hơn so với 15 năm trước đây. Một thiểu số lãnh đạo, đặc biệt là giới sĩ quan trẻ trong quân đội đã nhìn thấy hiểm họa bá quyền của Trung Quốc, nên đã muốn tiếp cận nhiều hơn với Hoa Kỳ và các quốc gia khác để tìm thế trung hòa với các ảnh hưởng của Trung Quốc.

Gần đây, Cộng sản Việt Nam thường xuyên lên tiếng phản bác Trung Quốc về vấn đề biển Đông, cho thành lập ban chỉ huy Vùng hai Duyên hải để đối phó với những xâm phạm của “tàu lạ” trên vùng đảo Trường sa; và nhất là mua vũ khí và quân cụ của Nga, Do Thái, Hoa Kỳ, Gia Nã Đại để tân trang quân đội. Những sự kiện này đã biểu hiện một điều mà ai cũng thấy rõ là xu hướng “chống các áp lực Trung Quốc” đang nhen nhúm trong nội bộ lãnh đạo Hà Nội, dẫn đến nhu cầu phải tân trang vũ khí để tự vệ. Tuy nhiên điều này không đồng nghĩa là xu hướng “chống các áp lực Trung Quốc” nói trên đang đi gần với Mỹ hay các nước Phương Tây; vì cho đến nay, do sự thiếu hiểu biết về nước Mỹ và nhất là không hiểu vì sao Hoa Kỳ đề cao các giá trị nhân quyền, tự do dân chủ, nên họ đã cho đó là “can thiệp vào nội bộ” hay “tạo diễn biến hòa bình” tại Việt Nam.

Tuy không hài lòng về sự thiếu “tích cực” của Hà Nội trong các quan hệ về an ninh chiến lược, nhưng Hoa Kỳ đã không bỏ cuộc. Từ ngày Tổng thống Obama lên cầm quyền, Hoa Kỳ chú trọng hơn đến Đông Nam Á nói chung và Đông Duơng nói riêng. Sau khi tung ra tín hiệu “quyết tâm trở lại vùng Đông Nam Á”, cụ thể là ký Hiệp ước bất tương xâm với ASEAN vào tháng 7 năm ngoái, bà Ngoại trưởng Hilary Clinton đã đẩy mạnh các quan hệ hợp tác với các quốc gia ASEAN trên các mặt chính trị, quân sự, kinh tế. Đặc biệt là bà Hilary Clinton đã đưa ra “Sáng kiến về vùng Hạ nguồn sông Mêkong” để liên kết trực tiếp với 4 nước Lào, Cam Bốt, Cộng sản Việt Nam, Thái Lan với Hoa Kỳ trong những dự án phát triển vùng này.

Trong nỗ lực vừa kể, lần đầu tiên sau nửa thế kỷ từ năm 1955, Hoa Kỳ đã tiếp đón Bộ trưởng ngoại giao Lào một cách trang trọng vào ngày 13 tháng 7 tại Hoa Thịnh Đốn. Đối với Cam Bốt vào ngày 17 tháng 7 vừa qua, Hoa Kỳ và Cam Bốt đã cùng chủ tọa lễ khai mạc cuộc tập trận quốc tế duy trì hòa bình mang tên Angkor Sentinel trên lãnh thổ xứ Chùa với sự tham dự của non 1000 binh sĩ đến từ 23 quốc gia. Những nỗ lực tiếp cận Lào và Cam Bốt trong chính sách đối ngoại hiện nay của bà Hilary Clinton, cho thấy là Hoa Thịnh Đốn không chỉ muốn tạo sự gần gũi hơn với Đông Dương mà còn qua đó tạo ảnh hưởng lên Lào và Cam Bốt, vốn là nơi đang chịu nhiều sự chi phối của Bắc Kinh.

Trong tài liệu “Điều chỉnh chiến lược quốc phòng định kỳ 4 năm một lần của Hoa Kỳ” (Quardriennual Defence Review) công bố vào tháng 2 năm 2010, Hoa Kỳ đã coi Nam Dương, Mã Lai, Cộng sản Việt Nam là những đối tác tiềm tàng về mặt an ninh của Hoa Kỳ. Nhiều người cho rằng việc Hoa Kỳ đặt ba quốc gia Nam Dương, Mã Lai, Cộng sản Việt Nam làm đối tác chiến lược quan trọng vì muốn tạo thế liên minh đối trọng với sự bành trướng của Trung Quốc trên vùng biển Đông. Điều này cho thấy là sau 15 năm quan hệ, Hoa Kỳ không ngừng tranh thủ Cộng sản Việt Nam trên mặt an ninh chiến lược.

(còn tiếp)

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: